① Denver II nədir?
Denver II — 0–6 yaş arası uşağın inkişafını yoxlayan skrininq (ilkin süzgəc) testidir. Onu diaqnoz testi ilə qarışdırmayın: o, diaqnoz qoymur, sadəcə "daha dərin müayinəyə ehtiyacı ola bilər" deyə düşünülən uşaqları erkən üzə çıxarır.
Uşağın inkişafı 4 sahə üzrə yoxlanılır:
- 🧸 Şəxsi-Sosial — özünəxidmət, emosiya, başqaları ilə ünsiyyət
- ✍️ İncə Motor — əl-göz koordinasiyası, tutma, rəsm, kiçik əşyalar
- 🗣️ Dil & Ünsiyyət — eşitmə-anlama və danışıq, söz ehtiyatı
- 🏃 Ümumi Motor — oturma, yerimə, qaçma, tarazlıq
② Başlamazdan əvvəl — vacib qaydalar
- Rahat mühit: uşaq ac, yuxulu və ya qorxulu olmasın. Valideyn yanında olsun.
- Düzgün yaş: uşağın yaşını ay ilə dəqiq yazın. Əgər uşaq vaxtından çox əvvəl (2 həftədən artıq) doğulubsa və 2 yaşa qədərdirsə, "düzəliş edilmiş yaşı" istifadə edin (faktiki yaşdan erkən doğulma müddətini çıxın).
- Müşahidə + sınaq: bəzi bacarıqları uşağa etdirib görürsünüz, bəzilərini valideyndən soruşursunuz.
- Bir maddəni 3 dəfə təklif edin; alınmırsa "bacarmır" sayın.
③ Bu proqramda necə keçirilir?
- Yuxarıda uşağın adı/kodu, yaşı (ayla), test tarixi və mütəxəssis adını yazın.
- 4 sahənin hər birində maddələri oxuyun. Hər maddə üçün uşaq bunu bacarırsa → "Bəli", bacarmırsa → "Xeyr" seçin.
- Əgər maddəni yoxlamaq mümkün olmadısa (şərait yox idi) — "Qiymətləndirilmədi (NA)" seçin. Bu maddə hesaba qatılmır.
- Bütün maddələr işarələndikdən sonra "📊 Psixoloji analiz et" düyməsinə basın.
- Proqram nəticəni və inkişaf profilini göstərəcək. "📄 Valideyn çıxarışı" ilə arayış çıxara bilərsiniz.
④ Qiymətləndirmə qaydası (hər maddə üçün)
Hər maddənin bir "norma yaşı" var — yəni sağlam uşaqların həmin bacarığı tipik olaraq mənimsədiyi yaş. Proqram uşağın yaşını bu norma ilə müqayisə edir:
✅ NormalMaddəni bacarır; ya da hələ bacarmır, amma yaşı norma yaşına hələ çatmayıb (gözləniləndir).
⚠️ XəbərdarlıqBacarmır, və yaşı norma yaşına çox yaxındır (təxminən normanın 80%-i ilə norma arası). Sərhəd zonası.
⛔ GecikməBacarmır, və yaşı artıq norma yaşını keçib. Bu maddə üzrə gerilik var.
⑤ Konkret nümunələr
Nümunə 1 — Gecikmə: Uşaq 30 aylıq. Maddə "2-3 sözlü cümlə qurur", norması 24 ay. Uşaq bacarmır. Yaş (30) normanı (24) keçdiyi üçün → ⛔ Gecikmə.
Nümunə 2 — Xəbərdarlıq: Uşaq 22 aylıq, eyni maddə (norma 24). Bacarmır. 24-ə çox yaxındır (≈80% zonası) → ⚠️ Xəbərdarlıq: bir-iki ay izləyin.
Nümunə 3 — Normal: Uşaq 14 aylıq, eyni maddə (norma 24). Hələ bacarmır, amma yaşı çox kiçikdir → ✅ Normal (gözləniləndir).
⑥ Ümumi nəticə necə oxunur?
Proqram bütün sahələrdəki gecikmə və xəbərdarlıqları toplayıb yekun qənaət verir:
İnkişaf normadaGecikmə yoxdur. Müntəzəm müşahidə kifayətdir.
Sərhəd zonası2+ xəbərdarlıq. 3–6 ay sonra test təkrarlanmalıdır.
Yüngül/orta gecikmə1+ gecikmə. Dəstək proqramlarına müraciət olunmalıdır.
Ciddi gerilik riski3+ gecikmə. Təcili erkən müdaxilə tövsiyə olunur.
⚖️ Unutmayın: Bu test diaqnoz deyil. "Şübhəli" və ya "gecikmə" nəticəsi yalnız daha dərin qiymətləndirmənin lazım olduğunu göstərir. Yekun qərar mütəxəssis müayinəsi ilə verilir.